GRONTAPU KENNISBANK

Kleuren, kralen,
geuren & symboliek

Herkenningstekens en associaties binnen Winti, met ruimte voor verschillen tussen families, streken en spirituele tradities.

HERKENNING ZONDER VASTE REGELS

Symbolen krijgen betekenis
binnen hun context.

Kleur kan direct een gevoel oproepen en tegelijk een herkenningsteken zijn binnen kleding, kralen, rituelen en spirituele waarneming.

De betekenis ligt nooit alleen in de kleur. Persoonlijke ervaringen, cultuur, omgeving, licht, materiaal en de combinatie met andere symbolen bepalen mede hoe een kleur wordt beleefd. Ook binnen Winti kunnen benamingen, kleuren en gebruiken verschillen per familie, streek en wintihuis.

KLEURBETEKENIS IN LICHT EN SCHADUW

Wat kleuren kunnen
oproepen en verbeelden.

Iedere kleur draagt meerdere mogelijkheden. De lichte betekenis laat zien wat een kleur kan ondersteunen; de schaduwzijde benoemt welke spanning dezelfde kleur in een andere situatie kan oproepen.

Levenskracht en beweging

Rood

Lichte betekenis
Energie, passie, moed, warmte en daadkracht.
Schaduwzijde
Gevaar, woede, pijn, strijd en overprikkeling.

Rust en heldere verbinding

Blauw

Lichte betekenis
Vertrouwen, vrede, loyaliteit, geduld en communicatie.
Schaduwzijde
Koude, afstand, starheid, macht en weinig emotie.

Innerlijk zien en verdieping

Indigo

Lichte betekenis
Intuïtie, concentratie, inzicht, onderscheidingsvermogen en bezinning.
Schaduwzijde
Afzondering, overdenken, afstand en verdwalen in de innerlijke wereld.

Enthousiasme en scheppingskracht

Oranje

Lichte betekenis
Optimisme, plezier, creativiteit, speelsheid en actie.
Schaduwzijde
Onrust, overdaad, impulsiviteit en oppervlakkigheid.

Licht en opmerkzaamheid

Geel

Lichte betekenis
Vreugde, wijsheid, helderheid, zomer en een nieuw begin.
Schaduwzijde
Jaloezie, verraad, lafheid en onbetrouwbaarheid.

Groei en evenwicht

Groen

Lichte betekenis
Natuur, herstel, gezondheid, harmonie, veiligheid en voorspoed.
Schaduwzijde
Afgunst, weerstand, stilstand en verveling.

Aarde en draagkracht

Bruin

Lichte betekenis
Stabiliteit, eenvoud, betrouwbaarheid en gegrond zijn.
Schaduwzijde
Zwaarte, behoudendheid, saaiheid en vastzitten.

Zachtheid en genegenheid

Roze

Lichte betekenis
Tederheid, speelsheid, jeugdigheid, romantiek en zorg.
Schaduwzijde
Zoetsappigheid, naïviteit, drama en onvolwassenheid.

Neutraliteit en beheersing

Grijs

Lichte betekenis
Balans, verfijning, rust, orde en ondersteuning van andere kleuren.
Schaduwzijde
Grauwheid, besluiteloosheid, afzondering en anonimiteit.

Wijsheid en het spirituele

Paars

Lichte betekenis
Intuïtie, visie, creativiteit, waardigheid en bezinning.
Schaduwzijde
Afstand, zwaarte, rouw en losraken van de werkelijkheid.

Zuiverheid en ruimte

Wit

Lichte betekenis
Vrede, helderheid, stilte, reiniging en opnieuw beginnen.
Schaduwzijde
Leegte, kilte, naïviteit en perfectionisme.

Mysterie en kracht

Zwart

Lichte betekenis
Waardigheid, bescherming, ernst, elegantie en autoriteit.
Schaduwzijde
Duisternis, angst, rouw, zwaarte en afsluiting.

WINTI → STOF, PATROON & KLEUR

Stofpatronen
& kleuren.

Bekijk de kleurcombinaties, ruiten, strepen en siermotieven. De katoenen stofvoorbeelden laten ook zien hoe kleuren in het weefsel samenkomen.

Kleding en uitvoering kunnen per familie, streek of traditie verschillen. Dit overzicht richt zich daarom alleen op het patroon en de kleurcombinatie.

Katoenen Apuku-stof met kleine regelmatige donkerblauw-witte ruiten en gemengde weefvlakken

Apuku

Kleuren/patroon: kleine, regelmatige donkerblauw-witte blokken met gemengde weefvlakken waar donkerblauwe en witte draden elkaar kruisen.

Vlak wit patroon met fijne blauwe, elkaar kruisende strepen voor Aisa

Aisa

Kleuren/patroon: wit met fijne blauwe strepen.

Katoenen Fodu-stof met een bordeauxrode ondergrond, okergele en crèmewitte bloemmotieven en diagonale sierbanen

Fodu

Kleuren/patroon: bordeauxrood, okergeel en crèmewit in een Javaans batikpatroon, met ovale bloemmotieven en diagonale banen met langgerekte siermotieven.

Aisa-Fodu-stof met goudgele, okerbruine en donkere diagonale ruiten, fijne bloemmotieven, krullen en lichte rasterlijnen

Aisa–Fodu

Kleuren/patroon: goudgeel, oker en bruin in grote diagonale ruitvlakken, afgewisseld met donkerbruine tot zwarte vlakken. Fijne bloem- en krulmotieven, lichte rasterlijnen en kleine siermotieven vullen het batikpatroon. Een afzonderlijke blauw-witte variant kan ook voorkomen; deze wordt niet met de bruin-gele variant gecombineerd.

Witte katoenen Loko-stof met donkergroene verticale sierbanen, witte ruitmotieven en kruisende groene horizontale strepen

Loko

Kleuren/patroon: wit als hoofdkleur, met donkergroene verticale sierbanen met witte ruitmotieven en fijne stippen. Groene horizontale strepen van verschillende breedtes kruisen de sierbanen en verdelen de katoenen stof in grote witte vlakken.

Katoenen Luanga-stof met grote groene en gele blokken en geelgroene mengvlakken

Luanga

Kleuren/patroon: groen en geel in grote geweven blokken, met geelgroene mengvlakken waar de gekleurde banen elkaar kruisen.

Donkerblauw Bus Ingi-patroon met grote witte stippen in ruim geplaatste, verspringende zigzagrijen

Bus Ingi

Kleding/kleur: donkerblauw met witte stippen.

Katoenen Ingi-stof met grote rood-witte ruiten, banen van verschillende breedte en lichtroze mengvlakken

Ingi

Kleuren/patroon: rood en wit in grote ruiten, gevormd door brede en smalle kruisende banen, met lichtroze mengvlakken in het weefsel.

Rood Watra Ingi-patroon met dezelfde grote witte stippen en ruime, verspringende zigzagrijen als Bus Ingi

Watra Ingi

Kleding/kleur: rood met witte stippen in een verspringend zigzagpatroon.

Vlakke witte Watra Barinya-stof met een brede gouden sierrand van ruitvormen en golvende verbindingen

Watra Barinya

Kleding/kleur: effen wit met een brede gouden rand: twee rechte gouden lijnen met daartussen een eigen geometrisch vlechtpatroon met ruitvormen en golvende verbindingen. Het witte midden blijft rustig en vlak; deze uitvoering is ontwikkeld voor Grontapu.

Bekijk de visketting en betekenis
Geel Kantasi-stofpatroon met fijne donkergroene horizontale en verticale lijnen die ruiten vormen

Kantasi

Kleuren/patroon: geel met fijne groene ruitlijnen.

Beige katoenen Leba-stof met brede zwarte en antracietgrijze kruisende strepen en fijne witte lijnen

Leba

Kleuren/patroon: een beige tot crèmekleurige basis met brede zwarte en antracietgrijze strepen en fijne witte lijnen, in een ruitpatroon met wisselende baanbreedtes.

Sofia Bada-patroon met grote bloemrozetten en gebogen bladeren in rood, zwart en crèmegeel, met lichte stippenrijen op een dieprode achtergrond

Sofia Bada

Kleuren/patroon: rood, zwart en crèmegeel in een doorlopend patroon van grote, stervormige bloemrozetten en langgerekte, gebogen bladeren. Lichte contouren, fijne bladnerven en stippenrijen accentueren de motieven. De dieprode achtergrond is dooraderd met grillige zwarte lijntjes.

Katoenen Kromanti-stof met kleine regelmatige zwart-witte ruiten en grijze mengvlakken

Kromanti

Kleuren/patroon: kleine, regelmatige zwart-witte blokken met grijze mengvlakken waar zwarte en witte draden elkaar kruisen.

Katoenen Allakondre-pangi met grote geweven blokken in rood, bordeaux, paars, okergeel en lichtblauw

Alla Kondre pangi

Kleuren/patroon: grote veelkleurige blokken in rood, bordeaux, paars, okergeel en lichtblauw, met lichte en gemengde tinten in de kruisende banen.

SIERADEN, VORMEN & BETEKENIS

Herkenning
per Winti.

Een ringsteen, hanger, ketting, kledingkleur of ritueel voorwerp kan naar een Winti verwijzen. Lees de vorm samen met de traditie waarin zij wordt gebruikt. De gegenereerde sieradenfoto’s geven een visuele impressie van de beschreven vormen en materialen.

Aarde · moederschap · vruchtbaarheid

Mama Aisa

Aisa wordt verbonden met moeder aarde, vruchtbaarheid en standvastigheid. Bij haar sieraden tellen de vorm van de boei, de eindknoppen, de munt en de motieven evenzeer als de kleur.

Boeiarmband, munt met rode kralen en zilverkleurige ring met groene steen
Boeiarmband, munt met rode kralen en zilverkleurige ring met groene steenVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Een opgeblazen boeiarmband, soms met bloemknoppen of ronde knoppen aan de uiteinden; een lontai-ketting met munt, ook in combinatie met bloedkoraal en een gouden dollarmunt. Verder komen taratékettingen met Ala Kondre-kralen en komkommerpit- of vlakke ruitmotieven voor. Ringen kunnen een zwarte, bruine of groene steen hebben; ook zilveren uitvoeringen worden gedragen.
Kleuren & kleding
Zwart, bruin en groen komen terug in ringstenen. De stofvoorbeelden op deze pagina tonen daarnaast eigen kleurcombinaties; sieraden en kleding vormen geen overal identieke kleurcode.
Voorwerpen & rituele betekenis
Aarde, pangi en de grote agida- of adjida-trommel horen bij de rituele context. In openingsliederen, ook pris doti genoemd, kan Aisa vóór een ritueel om goedkeuring worden gevraagd.
Verschillen in uitvoering
Boeivorm, kralen, munt, steen en metaal verschillen per overlevering. Er bestaat geen enkel verplicht Aisa-sieraad of vast geometrisch zegel.
Lees over deze Winti

Slang · aarde · bescherming

Fodu / Papa Winti

De slang is een belangrijk herkenningsteken van Fodu. Zij komt voor op rituele pangi’s en in sieraden. De slang kan ook met Aisa worden verbonden en is dus geen exclusief Fodu-teken.

Slangvorm als ring of armband
Slangvorm als ring of armbandVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Slangenringen en slangenarmbanden; daarnaast lontai met munt, een opgeblazen boei, een ring met zwarte steen en komkommerpit- of ruitmotieven.
Kleuren & kleding
Aardebruine tinten en goud komen voor, naast bordeauxrood, oker en crème in bepaalde stofuitvoeringen.
Voorwerpen & rituele betekenis
Sangrafu wordt verbonden met het koelen of kalmeren. Ook pemba doti, een sek’seki-ratel, djogo en de agida-trommel horen bij de beschreven rituele context.
Verschillen in uitvoering
Een rituele pangi kan Fodu verbeelden, eren en binnen een ritueel aanroepen. Een losse slangafbeelding heeft daarmee niet automatisch die werking; de betekenis van elk bijkomend patroon ligt evenmin vast.
Lees over deze Winti

Harmonie · bescherming · samenzijn

Luangu / Luwangu

Luangu wordt verbonden met hulpvaardigheid, bescherming, luisteren en harmonie. Groen en wit komen als sieradenvoorkeur voor.

Ketting met groene en witte kralen
Ketting met groene en witte kralenVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Groene en witte sieraden. Er is geen vast ringmodel, hangermotief of voorgeschreven schakelconstructie voor alle Luangu vastgesteld.
Kleuren & kleding
Groen en wit bij sieraden; het bestaande Luanga-stofvoorbeeld gebruikt groen en geel. Deze verschillende toepassingen blijven naast elkaar staan.
Voorwerpen & rituele betekenis
De vorm en samenstelling van de gedragen sieraden worden binnen de betreffende traditie gekozen.
Verschillen in uitvoering
Luangu, Luanga en Luwangu zijn benamingen die in beschrijvingen voorkomen. Een kleurvoorkeur bewijst geen universele sieradencode.
Lees over deze Winti

Bos · land · herkenning

Busi / Bus Ingi

Busi Ingi wordt verbonden met bos en land. Sieraden en kleding helpen de betreffende Ingi-traditie herkenbaar te maken.

Ringen met een blauwe en een groene steen
Ringen met een blauwe en een groene steenVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Taraté- of lontaikettingen en ringen met een blauwe of groene steen. Hiermee ligt nog geen metaal of kettingmodel voor iedere Busi Ingi vast.
Kleuren & kleding
Donkerblauw met witte pina-ede-stippen komt voor bij pangi en sarpusi. Ook blauw-zwart wordt gebruikt. Rood-wit hoort in andere overleveringen bij Ingi in ruimere zin.
Voorwerpen & rituele betekenis
Een verenhoofdtooi en pijl en boog komen als Ingi-attributen voor. Zulke voorstellingen zijn geen algemeen geldig historisch portret van de Inheemse volken van Suriname.
Verschillen in uitvoering
Busi Ingi wordt ook Boesi Ingi genoemd en in bepaalde indelingen met Gron Ingi verbonden. Kleur, indeling en uitvoering kunnen verschillen.
Lees over deze Winti

Water · anker · rode steen

Watra Ingi

Watra Ingi zijn Ingi met een verbinding met water. Het anker, een rode ringsteen en bepaalde kettingen komen terug als herkenningsvormen.

Ankerhanger en zilverkleurige ring met rode steen
Ankerhanger en zilverkleurige ring met rode steenVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Een zilveren ring met rode steen; boto- of lontaikettingen met Ingi-bokakralen en een ankerhanger. Ook botokiti met kleine zilveren ringetjes en een zilveren hanger wordt gebruikt. Andere uitvoeringen zijn taraté met een gouden dollar of een pijl-en-booghanger. De zilveren vriendschapsring komt eveneens bij Watra Ingi voor.
Kleuren & kleding
Rood-witte patronen, rood met witte pina-ede-stippen en, in andere overleveringen, blauw-wit. De bestaande rood-witte stofvoorstelling blijft één van deze uitvoeringen.
Voorwerpen & rituele betekenis
Verschijningsvormen zoals vis, zeeschildpad en zeemeermin worden met Watra Ingi verbonden. Antimoyo is een Watra Ingi die in rituele zang bij naam wordt aangesproken.
Verschillen in uitvoering
Een vriendschapsring is niet uitsluitend aan Apuku verbonden. Voor Antimoyo is geen vast afzonderlijk grafisch zegel beschreven. Zie ook Kapitein Watra Ingi bij de specifieke varianten.
Lees over deze Winti

Bos · kruidenkennis · bescherming

Adumankama / Obia

Adumankama wordt binnen Grontapu als een afzonderlijke Obia beschreven. De ring met rechthoekige zwarte steen en de boeiarmband zijn genoemde sieradenvormen.

Ring met rechthoekige zwarte steen en boeiarmband
Ring met rechthoekige zwarte steen en boeiarmbandVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Een ring met een rechthoekige zwarte steen en een boeiarmband. Niet iedere afzonderlijke Obia heeft daarmee dezelfde voorkeur.
Kleuren & kleding
Zwart in de ringsteen. Het bestaande kledingvoorbeeld voor Adumankama toont geel en zwart.
Voorwerpen & rituele betekenis
Planten- en kruidenkennis, bescherming en begeleiding behoren tot de beschreven spirituele context; een voorwerp alleen bepaalt niet welke Obia iemand bij zich heeft.
Verschillen in uitvoering
De naam Obia bestrijkt een bredere groep en betekenis. De sieradenassociatie wordt daarom niet automatisch op alle Obia-Winti toegepast.
Lees over deze Winti

Bos · beweeglijkheid · spiritueel werk

Apuku / Ampuku

Bij Apuku komen verschillende persoonlijke sieraden en kleine gebruiksvoorwerpen voor. Een sleutel, buikketting of ring is een herkenningsattribuut binnen een overlevering.

Zilveren ring met vierkante zwarte steen en zilveren ankerketting met zwarte, gefacetteerde kralen
Zilveren ring met vierkante zwarte steen en zilveren ankerketting met zwarte, gefacetteerde kralenVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Een zilveren ring met een zwarte steen en een zilveren ketting met een ankerhanger zonder stuurwiel. In de hier beschreven uitvoering heeft de ketting zeven zwarte, ronde kralen met platte facetten, gelijkmatig verdeeld over de hele ketting met zilveren schakels ertussen. Iedere kraal wordt aan beide uiteinden omvat door een klein zilveren kapje. Voor het ringvoorbeeld gaat de voorkeur uit naar een vierkante zwarte steen. Bij mannen wordt vaak een vierkante steen gekozen; een ronde steen is ook mogelijk, voor zowel mannen als vrouwen. Verder komen een buikketting met sleutel, houwer of mes, een Ala Kondre-ketting en een voetketting voor. Andere ringuitvoeringen zijn goud met zwart of zilver met rood. Ook de vriendschapsring komt voor.
Kleuren & kleding
Zwart en rood in ringstenen, met verschillen in het metaal. Het bestaande Apuku-stofvoorbeeld is donkerblauw-wit.
Voorwerpen & rituele betekenis
Sleutel, houwer en mes worden als gedragen attributen beschreven. Dit overzicht geeft herkenningsvormen weer en schrijft geen rituele handeling voor.
Verschillen in uitvoering
Zilver met zwart blijft als eigen uitvoering herkenbaar naast de andere combinaties. De vriendschapsring behoort niet uitsluitend bij Apuku.
Lees over deze Winti

Lucht · krijgskracht · bescherming

Kromanti / Kumanti

Kromanti omvat verschillende Winti die met hemel, donder, bliksem, ijzer, strijd en spirituele geneeskracht worden verbonden. Roofvogels en gieren komen als verschijningsvormen voor; veren hebben daardoor een rituele plaats.

Zwart-witte kralen met een zilverkleurige munthanger en witte ringsteen
Zwart-witte kralen met een zilverkleurige munthanger en witte ringsteenVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Ala Kondre-kettingen met een gouden of zilveren dollarhanger, ringen met witte of zwarte steen, armbanden met arendmotief en zwart-witte Kromantikralen. Ook witte kralenkettingen met hanger komen voor.
Kleuren & kleding
Wit bij bepaalde kralen en vlaggen, zwart-wit bij pangi’s, en in andere overleveringen blauw. Bij Ndyuka-Kumanti worden ook Bifo Kumanti met zwart en Amanfu Kumanti met rood onderscheiden.
Voorwerpen & rituele betekenis
Witte vlaggen, vogelveren, witte pemba en planten met witte bloemen, bladeren of melksap. Sommige kruiden worden binnen rituelen en baden voor Kromanti gebruikt. Kumanti kent ook gesproken rituele taalvarianten, waaronder tapu wataa en dipi.
Verschillen in uitvoering
Kumanti en Kromanti zijn verwante benamingen, maar niet iedere gemeenschap hanteert dezelfde taal, kleurcode of indeling. Een ketting, veer of gesproken aanroep vormt geen runenalfabet.
Lees over deze Winti

Water · aanwezigheid · bescherming

Mami Watra

De zeemeermin is een concrete beeldvorm die met Mami Watra wordt verbonden. Een zilveren zeemeerminhanger kan binnen de traditie haar aanwezigheid en bescherming symbolisch aanroepen.

Zeemeerminvorm als zilverkleurige hanger
Zeemeerminvorm als zilverkleurige hangerVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Een zilveren hanger in de vorm van een zeemeermin. Hiermee ligt geen verplicht ketting- of ringmodel vast.
Kleuren & kleding
Zilver hoort bij de hier beschreven hanger. Een vaste algemene kledingkleur wordt hier niet uit afgeleid.
Voorwerpen & rituele betekenis
De menselijke bovenhelft en vissenstaart maken de zeemeerminvorm herkenbaar. De rituele betekenis hangt af van het gebruik en de overlevering.
Verschillen in uitvoering
Mami Watra, Watra Mama en Watra Wenu worden niet in iedere traditie op dezelfde manier benoemd of ingedeeld. Deze hanger wordt daarom niet zonder meer aan iedere Watra Winti toegewezen.
Lees over deze Winti

Water · rijkdom · voorspoed

Watra Barinya

Watra Barinya wordt binnen de hier beschreven traditie als vrouwelijke waterwinti met rijkdom en grote materiële voorspoed verbonden. Dat is een spirituele betekenis en geen garantie op financiële resultaten.

Botoketting met natuurgetrouwe vis en beweegbare staart
Botoketting met natuurgetrouwe vis en beweegbare staartVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Bij voorkeur een zilveren botoketting met een zilveren vis als hanger. Ook een gouden ketting met gouden vis komt voor. De natuurgetrouwe visvorm staat centraal; bij voorkeur is de staart of vin beweegbaar, zodat deze met de drager meezwaait.
Kleuren & kleding
Effen wit met een brede gouden rand. Twee gouden lijnen omsluiten een eigen geometrisch vlechtpatroon met ruitvormen en golvende verbindingen; het witte midden blijft rustig en vlak. Zilver komt terug in de voorkeursuitvoering van het sieraad.
Voorwerpen & rituele betekenis
Een herkenbare visvorm met een gearticuleerde staart. Het kledingvoorbeeld toont de binnen Grontapu gekozen uitvoering: een effen witte stof met een duidelijke gouden sierrand en een rustig wit midden.
Verschillen in uitvoering
Ook gespeld als Watra Barinja. De naam wordt niet gelijkgesteld aan Balingja of Ze Moroko Ingi. De specifieke botoketting en beweegbare vis zijn een beschreven uitvoering binnen de Grontapu-werkwijze, geen algemeen geldend voorschrift.
Lees over deze Winti

Boom · orde · bescherming

Tata Loko

Loko wordt sterk met bomen verbonden. Een boom en staf komen als herkenningsvoorwerpen voor, met groen-witte kralen en natuurlijke materialen in bepaalde uitvoeringen.

Groen-witte kralen met hout, zaden en schelpen
Groen-witte kralen met hout, zaden en schelpenVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Groen-witte kralenkettingen, hout, schelpen en zaden worden genoemd. Een vast ringmodel of universele schakelconstructie ligt daarmee niet vast.
Kleuren & kleding
Groen en wit; het bestaande stofvoorbeeld toont wit met donkergroene banen en motieven.
Voorwerpen & rituele betekenis
Boom, staf en natuurlijke materialen. De kankantri heeft binnen veel Loko-beschrijvingen een bijzondere plaats.
Verschillen in uitvoering
De genoemde materialen vormen een herkenbare praktijkbeschrijving en geen uniek, overal voorgeschreven grafisch zegel.
Lees over deze Winti

Doorgang · reinigen · verbinding

Leba

Leba wordt met wegen en spirituele doorgangen verbonden. De bezem en het Vrudjadja-kostuum hebben een eigen rituele context. Het mattenkloppermotief wordt in sommige overleveringen ook met Leba verbonden.

Mattenklopperring als mogelijke uitvoering bij Leba
Mattenklopperring als mogelijke uitvoering bij LebaVisuele impressie · uitvoering kan verschillen
Sieraden & vormen
Een ring met mattenkloppermotief komt als mogelijke sieradenvorm voor. De foto toont een gouden uitvoering als visuele impressie; metaal en model zijn geen vast voorschrift voor Leba.
Kleuren & kleding
Het bestaande kledingvoorbeeld toont beige en crème met zwarte en antracietgrijze banen en fijne witte lijnen.
Voorwerpen & rituele betekenis
Bezem en Vrudjadja-kostuum als herkenbare rituele voorwerpen.
Verschillen in uitvoering
Het mattenkloppermotief is niet uitsluitend aan Leba verbonden. De keuze voor een sieraad verschilt per overlevering en persoon. Namen zoals Afrekete en Verekete worden in verwante beschrijvingen gebruikt; hun onderlinge plaats en benaming worden binnen de betreffende traditie gelezen.
Lees over deze Winti
Terug naar het sieradenoverzicht ↑

BIJZONDERE UITVOERINGEN

Specifieke namen,
eigen sieradenvormen.

Een voorkeur bij een specifieke Winti is geen voorschrift voor een hele groep. Deze uitvoeringen blijven daarom afzonderlijk herkenbaar.

Tapu Kumanti

Gouden ring met mattenkloppermotief
Gouden ring met mattenkloppermotiefVisuele impressie · uitvoering kan verschillen

Het mattenkloppermotief op een gouden ring is de hier beschreven voorkeur van Tapu Kumanti. Dat dit motief als Surinaams sieraad voorkomt, maakt het nog geen exclusief teken voor iedere Kumanti.

Djibri / Djebri Kromanti

Zilveren kruis als hanger
Zilveren kruis als hangerVisuele impressie · uitvoering kan verschillen

Binnen de hier beschreven werkwijze wordt bij Djibri een zilveren kruis als voorkeur genoemd. Deze specifieke verbinding wordt niet als regel voor alle Kromanti gepresenteerd.

Kapitein Watra Ingi

Gouden ring met vierkante witte steen en gouden anker met geïntegreerd stuurwiel
Gouden ring met vierkante witte steen en gouden anker met geïntegreerd stuurwielVisuele impressie · uitvoering kan verschillen

Een gouden ring met een vierkante witte steen, een gouden ketting en een gouden ankerhanger vormen de genoemde combinatie. Midden op het anker is een kleiner gouden stuurwiel geïntegreerd en gedeeltelijk ingesmolten, zodat anker en stuur één geheel vormen. Het anker blijft duidelijk herkenbaar; het stuurwiel is niet groter dan het anker. Ankerhangers komen ook bij Watra Ingi in ruimere zin voor; goud wordt hier niet uitsluitend aan de Kapitein toegewezen.

Kapitein Ingi: hoofdman als hanger

Kralenketting met een zilverkleurige hoofdmanhanger
Kralenketting met een zilverkleurige hoofdmanhangerVisuele impressie · uitvoering kan verschillen

Een kralenketting met een zilverkleurige hoofdmanhanger en verenhoofdtooi kan binnen een Ingi-ritueel naar de Kapitein verwijzen en hem symbolisch aanroepen. White-heart-kralen verbinden in deze uitvoering de rode Ingi-associatie met de zuiverheid van het hart.

De bekende hoofdtooi-voorstelling is mede beïnvloed door Noord-Amerikaanse filmbeelden. Zij wordt hier niet voorgesteld als een oud Surinaams inheems schriftteken of als een algemeen beeld van alle Inheemse volken.

Antimoyo: aanroepen met zang

Antimoyo is een Watra Ingi die bij naam in rituele liederen wordt aangesproken, onder meer bij was’prati en kruidenbaden. Hier gaat het om de naam en de zang. Er wordt geen eigen getekend Antimoyo-zegel aan toegevoegd.

HERKENNEN, EREN & AANROEPEN

De vorm hoort
bij de handeling.

Een symbool kan binnen een religieuze handeling een aanroepende betekenis hebben. Dat betekent niet dat iedere losse afbeelding, kleur of ketting automatisch een Winti aanroept.

Beeld, voorwerp en kleding

Een Fodu-pangi kan een Winti afbeelden, eren en ritueel aanroepen. Een hoofdmanhanger bij Kapitein Ingi en een zeemeerminhanger bij Mami Watra zijn andere concrete beeldvormen met een beschreven aanroepende functie. De functie van een type voorwerp vertelt op zichzelf niet of een afzonderlijk exemplaar al ritueel is gebruikt.

Woorden, taal en muziek

Bij Aisa kan een openingslied om goedkeuring vragen; Antimoyo kan in zang bij naam worden aangesproken. Kumanti kent gesproken rituele taal. Een gezongen naam, een kledingpatroon en een letterteken zijn verschillende manieren van betekenis dragen.

Verschillen blijven zichtbaar

Wit, zwart-wit, blauw of rood kunnen binnen verschillende Kromanti-tradities een eigen plaats hebben. Ook rood-wit en blauw-wit bij Watra Ingi bestaan naast elkaar. Een uitvoering wordt daarom niet stilzwijgend vervangen omdat elders een andere kleur voorkomt.

Geen vast alfabet of universele code

De genoemde Winti-symbolen vormen geen runenalfabet. Er wordt geen vaste koppeling gemaakt tussen een Winti en één Germaanse rune of aartsengel. Voor een afzonderlijke Winti wordt geen eigen ring of ketting ingevuld wanneer die niet afzonderlijk is beschreven.

Benamingen zonder afzonderlijk vastgelegde sieradenvorm

Gron Ingi, Wenu, Watra Kromanti, Kantasi, andere Obia-vormen, Opete, Tata Yaw, Sofia Bada, Awese, Aladi, Gisri, Tando, Gebry en Adjaini worden in Winti-overzichten genoemd. Dat legt voor iedere naam nog geen vaste ring, kettingconstructie of uniek grafisch teken vast.

Ook Papa Ingi, Vodu, Bonwaku, Opete Kwasi, Amafu, Watra Vodu, Kaaiman Winti, Aboma Winti, Busimama en Heigron Vodoe komen als benamingen voor. Het noemen van een naam is geen afzonderlijke sieradencode.

DE ZEVEN CHAKRAKLEUREN

Kleur dragen als aandacht
voor een chakra.

Binnen chakratradities wordt elke chakra verbonden met een kleur. Het bewust dragen van die kleur kan dienen als spiritueel en energetisch anker om aandacht, intentie en de eigenschappen van de betreffende chakra te versterken.

  1. 1

    Rood · Muladhara

    Wortelchakra

    Aarding · stabiliteit · kracht

    Het dragen van rood is binnen de chakratraditie bedoeld om de wortelchakra te versterken en de aandacht te richten op veiligheid, stevigheid en aanwezig zijn in het lichaam.

    Bekkenbodem · basis van de wervelkolom
  2. 2

    Oranje · Svadhisthana

    Sacraalchakra

    Creativiteit · levensvreugde · beweging

    Oranje kleding kan als energetisch anker worden gedragen om de sacraalchakra te versterken en ruimte te geven aan gevoel, creativiteit, plezier en een vrije levensstroom.

    Onderbuik · net onder de navel
  3. 3

    Geel · Manipura

    Zonnevlechtchakra

    Zelfvertrouwen · daadkracht · optimisme

    Het dragen van geel wordt gebruikt om de zonnevlechtchakra te ondersteunen en de intentie te versterken rond zelfvertrouwen, wilskracht, keuzes maken en handelen.

    Bovenbuik · maagstreek
  4. 4

    Groen · Anahata

    Hartchakra

    Evenwicht · openheid · groei

    Groene kleding wordt binnen de chakratraditie gedragen om de hartchakra symbolisch en energetisch te versterken. De kleur richt de aandacht op liefde, compassie, openheid, harmonie en evenwicht.

    Midden van de borst
  5. 5

    Blauw · Vishuddha

    Keelchakra

    Heldere communicatie · kalmte · moed

    Blauw dragen kan de intentie ondersteunen om de keelchakra te versterken: eerlijk spreken, rustig luisteren, gevoelens verwoorden en met helderheid communiceren.

    Keelgebied
  6. 6

    Indigo · Ajna

    Derde-oogchakra

    Intuïtie · inzicht · verstilling

    Indigo wordt gedragen als symbool voor de derde-oogchakra en kan de aandacht richten op intuïtie, innerlijk zien, inzicht, concentratie en stilte.

    Tussen de wenkbrauwen
  7. 7

    Paars of violet · Sahasrara

    Kruinchakra

    Helderheid · bewustzijn · verbinding

    Paars of violet wordt binnen de chakratraditie gebruikt om de kruinchakra te ondersteunen en de intentie te richten op bewustzijn, spirituele verbinding en een ruimer perspectief.

    Boven de kruin

De chakra’s en de energetische werking van kleur horen bij spirituele tradities. Deze werking is symbolisch bedoeld en niet wetenschappelijk bewezen.

Bekijk de complete 7-chakra-set

MEER DAN KLEUR ALLEEN

Symboliek ontstaat
door samenhang.

Kleur krijgt binnen een spirituele traditie meer betekenis wanneer zij samenvalt met materiaal, geur, plaats, kleding en persoonlijke waarneming.

Kralen en versiering

Kralen, sieraden en andere versiering kunnen binnen een traditie naar identiteit, rang, bescherming of verbondenheid verwijzen. De betekenis hangt af van de gebruikte combinatie en de specifieke familie- of wintitraditie.

Geuren en wiwiri

Geuren kunnen voortkomen uit bloemen, kruiden, water en andere traditionele ingrediënten. Hun betekenis moet binnen de betreffende wasi, watra of werkwijze worden gelezen en niet als vaste eigenschap van iedere Winti.

Kleding en verschijning

Kleding, stof, kleur en houding kunnen als herkenningstekens worden beschreven. Dezelfde naam kan binnen een andere overlevering een andere kledingdracht, kleur of taak hebben.

Natuurgebieden

Aarde, lucht, bos en water bieden een belangrijke structuur om Winti’s te beschrijven. Sommige Winti lopen door meerdere gebieden heen en passen daardoor niet in één vast vak.

Persoonlijke waarneming

Binnen Grontapu worden symbolen uit de kennisbank niet automatisch op een cliënt toegepast. Alleen wat tijdens de persoonlijke Luku daadwerkelijk wordt waargenomen, wordt in het verslag opgenomen.