OVERGELEVERDE HUISKENNIS
Oso dresi betekent huismedicijn. Deze pagina bewaart kennis die binnen families en gemeenschappen van ouder op kind is doorgegeven, soms gedurende vele generaties.
ERFGOED MET DUIDELIJKE GRENZEN
Deze vermeldingen documenteren wat mensen traditioneel gebruikten of geloofden. Ze zijn geen receptenboek en geen persoonlijk medisch advies.
De woorden “werd traditioneel gebruikt” en “volgens de overlevering” betekenen niet dat een werking wetenschappelijk is bewezen. Lokale namen kunnen bovendien naar verschillende planten verwijzen. Correcte identificatie is daarom onmisbaar.
Dierlijke, rituele en spirituele vermeldingen worden als cultureel erfgoed bewaard zonder het gebruik, de jacht, gedwongen toediening of een beschuldiging op basis van een ritueel aan te moedigen.
ONDERDEEL VAN OSO DRESI
Ketre Wiwiri en Faya Watra: Surinaamse overleveringen rond warme kruidenstoom, ingrediëntgroepen, veiligheid en directe links naar de betrokken planten.
EERST VEILIGHEID
Gebruik nooit petroleum, tabakssap, giftige vruchten, hallucinogene planten of onbekend plantensap op of in het lichaam. Druppel geen kruidenextract in de ogen. Geef kinderen geen middel tegen stuipen. Malaria, geelzucht, nierklachten, een pijnlijke langdurige erectie, ernstige koorts, toevallen en oogontsteking vragen professionele of spoedeisende medische hulp.
Bij mogelijke vergiftiging: laat de persoon niet braken, neem de verpakking of plant mee en bel direct de huisarts, huisartsenpost of bij levensgevaar 112.
Bij kruidenstoom kunnen heet water en hete stoom brandwonden veroorzaken. Gebruik geen hete stoom en stop bij pijn of irritatie. Bespreek stomen tijdens zwangerschap, in de kraamperiode, bij wondjes, infectie of andere klachten eerst met een arts of verloskundige. Een stoombad behandelt geen infectie of andere medische aandoening.
56 OSO DRESI-VERMELDINGEN
Iedere kaart beschrijft het traditionele gebruik, met benodigdheden, bereiding en toepassing waar die bekend zijn. De algemene veiligheidsinformatie geldt voor het hele overzicht.
56 vermeldingen
Ook bekend als: vet en huid van de aboma
Volgens de overlevering werd abomavet tegen reumatische klachten gebruikt en uitsluitend door zonnewarmte gesmolten. Ook werd een riem van abomahuid met verlichting van rugklachten in verband gebracht.
Ook bekend als: Semprefisi
baarmoederproblemen, haarverzorging en diabetes.
vaginale stoombaden, epilepsie en winti watra.
een afrodisiacum voor mannen en als laxeermiddel.
Bittere antroewa, bereid met olie en peper, werd traditioneel gegeten bij aambeien.
Het eten van gekookt en gebakken apenvlees werd in de aangeleverde overlevering verbonden met verlichting van reumatische pijn.
Ook bekend als: Bospapaja, Busi papaja wiri
hoge bloeddruk en blaasontsteking.
De gedroogde bladeren worden als thee getrokken.
De thee wordt zonder suiker gedronken.
Busi papaja wiri wordt hiervoor als thee genoemd.
hevige menstruatiepijn en bloedarmoede.
De bladeren worden als thee getrokken.
De thee wordt gedronken.
Ook bekend als: brulaap, baboen
Een beker of trommel van het strottehoofd van een brulaap werd in de overlevering gebruikt bij stotteren.
Ook bekend als: Cymbopogon citratus
Een gekookt aftreksel van de bladeren met suiker werd traditioneel gebruikt bij hoest en om transpiratie bij koorts te bevorderen.
steenpuisten, slapeloosheid en gejaagdheid.
De bladeren worden gekneusd.
De gekneusde bladeren worden op de steenpuist gelegd.
Dagoeblad wordt hiervoor genuttigd.
Dobroedoewa werd in de overlevering als sterk afrodisiacum beschreven. Ook wordt een gewelddadige strafpraktijk genoemd waarbij iemand gedwongen een grote hoeveelheid kreeg.
Ook bekend als: Lemkiwisi
zweren.
De strengen worden tot een papje gestampt.
Het papje wordt op de zweer gelegd.
Ook bekend als: Phyllanthus amarus
nierkwalen.
wratten.
Het sap van de plant wordt op de wrat gebruikt.
De plant werd ook als veevoer gebruikt.
Ook bekend als: Zingiber officinale
gezwellen en reumatische klachten.
De rauwe gember wordt geraspt en met de alcohol gemengd.
Het mengsel wordt uitwendig gebruikt.
het bevorderen van de algemene gezondheid.
De granaatappelschil wordt gedroogd. Van de gedroogde schil wordt thee getrokken.
Ook bekend als: guave, Psidium guajava
buikpijn.
Van de drie jonge bladeren wordt een afkooksel gemaakt.
Het afkooksel wordt gedronken.
hoge bloeddruk.
Eén teentje knoflook wordt uitgeperst in een glas water.
Het water wordt gedronken.
hoge bloeddruk.
astma en winti-rituelen.
Ook bekend als: Sansevieria trifasciata, Dracaena trifasciata, vrouwentong
haargroei.
Ook bekend als: Kromatiwiwiri, Kromanti wiwiri
kruidenbaden voor kinderen en traditioneel ook bij stuipen en vallende ziekte (epileptische aanvallen).
Van de bladeren wordt een aftreksel gemaakt.
Ook bekend als: Mimosa pudica
In de overlevering werd alcohol met blad of wortel verbonden met het veranderen van iemands verhouding tot alcohol: meer gaan drinken of juist stoppen.
Van de bladeren wordt een aftreksel met alcohol gemaakt.
Van de wortels wordt een aftreksel in alcohol gemaakt.
Ook bekend als: bitterhout, Quassia amara
koorts en malaria.
Van het hout wordt een aftreksel gemaakt.
De kennis wordt verbonden met Graman Quassi, een tot slaaf gemaakte Surinaamse genezer naar wie het geslacht Quassia werd genoemd.
huidaandoeningen en wonden.
Het sap/de balsem van de boom wordt uitwendig op de betreffende plek gebruikt.
Van deze grote boom werden ook korjalen gemaakt.
Ook bekend als: limoen, Citrus aurantiifolia
verkoudheid.
Met lemmetje wordt zuurwater gemaakt.
Het zuurwater wordt gedronken.
huidaandoeningen, huidvlekken en haaruitval.
De bladeren worden fijngestampt.
Het vrijgekomen sap wordt op de huid gebruikt.
Van het kruid wordt een afkooksel gemaakt.
Het hoofd wordt met het afkooksel gewassen.
steenpuisten.
De bladeren worden tot moes gestampt.
De moes wordt op de steenpuist gelegd; dit werd traditioneel als rijpmakend middel beschreven.
sika’s en hoofdluis.
Het zaad wordt fijngestampt.
Ook de hars van de boom wordt voor deze toepassingen genoemd.
gezwellen.
De bladeren worden op het gezwel gebruikt.
wratten.
Een takje wordt afgebroken en het melkachtige plantensap wordt op de wrat gebruikt.
De bloesems werden in een kussen verzameld binnen een rituele praktijk om dieven en moordenaars aan te wijzen.
Nekoe is een liaan waarvan platgeslagen stengels in de visvangst werden gebruikt. De plant bevat rotenon, waardoor vissen naar het oppervlak komen.
Ook bekend als: neem, Azadirachta indica
koorts, huidaandoeningen en hoge bloeddruk.
Van de bladeren wordt een afkooksel gemaakt.
Olie uit de pitten wordt uitwendig gebruikt.
Eén van de genoemde planten wordt in een fles water gedaan.
Van het water wordt dagelijks een glas gedronken.
De zeer giftige vruchten werden in de overlevering verwerkt in mengsels tegen sika’s.
Ook bekend als: okra, Abelmoschus esculentus
haarverzorging.
De bladeren worden als shampoo gebruikt.
Ook bekend als: Pankuku wiwiri, Nymphaea amazonum
roos en haaruitval.
Van de bladeren wordt een afkooksel gemaakt.
Het afkooksel wordt als shampoo gebruikt.
Deze toepassing wordt binnen een Chinees-Surinaamse gebruikstraditie genoemd.
Ook bekend als: Carica papaya, papajablad bij rugpijn
wratten en rugpijn.
Papajamelk/melksap wordt op de wrat gebruikt.
Jonge papajabladeren worden geplukt en met warm water verwarmd.
De rug wordt met de verwarmde bladeren bedekt. De bladeren blijven op de rug trekken.
Papajablad wordt ook gebruikt om taai vlees zachter te maken. Het vlees wordt daarvoor een nacht in papajablad in de koelkast gelegd. Ook wordt genoemd dat een stukje groene papaja met het vlees kan worden meegekookt.
geelzucht, gestoorde stoelgang en lintworm.
Pompoenbladeren worden gedroogd; daarvan wordt een afkooksel gemaakt.
De pompoenvrucht wordt hiervoor gegeten.
De pitten worden hiervoor traditioneel gebruikt.
Jonge toppen werden ook als groente gegeten.
Het dragen of schenken van deze plant werd in de overlevering verbonden met ruzie tussen geliefden.
het reinigen van een wond.
Drie bladeren worden in water gekookt.
De wond wordt met het warme water gewassen.
Ook bekend als: Rijst
huidvlekken, impotentie en bedplassen bij kinderen.
Tijdens het koken van rijst wordt het water afgeschept. Dit rijstwater is het gebruikte middel.
Ook bekend als: Smilax-soorten
een traditioneel als bloedzuiverend omschreven toepassing.
De wortels worden verzameld, gebundeld en gedroogd. Van de gedroogde wortels wordt een aftreksel gemaakt.
In de overlevering wordt soms ook vermout genoemd.
Ook bekend als: limabonen, Phaseolus lunatus
koorts.
De bladeren worden uitgeperst. Het verkregen vocht wordt met een beetje verdunde azijn gemengd.
Het lichaam wordt ermee ingewreven, traditioneel om transpiratie op te wekken.
Ook bekend als: Slabriki wiri, Senna alata
ringworm.
Een blad wordt opgewarmd.
Het warme blad wordt over de aangedane plek gestreken.
kruidenbaden en hoofdpijn.
Van de plant wordt een slap aftreksel gemaakt.
Hoofd en gezicht worden met het aftreksel gewassen.
hoge bloeddruk.
Swalanja wordt uitgeperst en met bruisend water gemengd. Het mengsel wordt in de koelkast bewaard.
Traditioneel gebruik: dagelijks een glas.
Ook bekend als: Nicotiana-soorten
maskitaworon.
Sap van gefermenteerde tabak werd in deze overlevering genoemd om maskitaworon uit het lichaam te verdrijven.
Takini werd binnen rituelen genoemd en staat bekend om een hallucinogene werking.
jeuk van het lichaam.
De tamarindebladeren worden in water gekookt.
Het lichaam wordt met het verkregen water gewassen.
Ook bekend als: Tulasie, Tulsie
lichamelijk en spiritueel gebruik.
Bij inname wordt in de traditie ook het uitspreken van wensen genoemd.
Ook bekend als: mope, Spondias mombin
Uitgeperst blad werd traditioneel in ontstoken ogen gedruppeld.
Ook bekend als: Sambucus-soorten
fijt.
De bladeren worden fijngestampt.
diabetes en hoge bloeddruk.
Ook bekend als: Annona muricata, zuurzakblad
zenuwklachten, hoofdpijn en stress.
De zes kroonblaadjes worden in een kopje kokend water getrokken.
Traditioneel gebruik: 1 eetlepel, 3 maal per dag.
hoofdpijn en stress.
BRONNEN EN VERANTWOORDING
De overleveringen op deze pagina zijn door Grontapu aangeleverd. De aanvullende veiligheidsgrenzen zijn gebaseerd op algemene toxicologische en medische voorlichting. Ze veranderen de historische tekst niet in een behandeladvies.