Kill Somebody Wiri
Dimorphandra conjugataHet blad wordt als vrouwen-stoomkruid genoemd. Een vernauwend of verstevigend effect wordt er traditioneel aan toegeschreven; een blijvende lichamelijke werking is niet bewezen.
Bekijk het kruidenprofielOSO DRESI · KETRE WIWIRI · KETE UWII · FAYA WATRA
Ketre Wiwiri, Kete Uwii en Faya Watra: planten, overgeleverde toepassingen en veiligheid binnen verschillende Surinaamse tradities.
TRADITIONELE VERZORGING
Ketre Wiwiri is een verzamelnaam voor kruiden die binnen verschillende Surinaamse en Marrontradities voor vrouwenstoombaden worden gebruikt. Ook Kete Uwii en Faya Watra zijn benamingen in deze context. Er bestaat geen vaste mix: planten en samenstellingen verschillen per gemeenschap, familie, regio, doel en periode. Binnen Oso Dresi komen verder benamingen voor als wasi ondrosei, uma wasi, wasi faya wataa en ketee patu uwii.
Bladeren, kruiden, takjes en soms bast worden genoemd. Grontapu beschrijft deze toepassingen als traditioneel gebruik; een genoemd lichamelijk effect is daarmee niet automatisch medisch bewezen.
WAARVOOR HET TRADITIONEEL WERD GEBRUIKT
TRADITIONELE CONTEXT
Een plant kan in meer dan één groep passen. De filters bij het plantenoverzicht tonen alleen koppelingen die voor die plant zijn onderbouwd; “vernauwend” of “verstevigend” betekent hier traditioneel toegeschreven.
Geur en een fris gevoel staan in de beschreven toepassing centraal.
Bekijk de gekoppelde kruidenEen strakker gevoel wordt traditioneel beoogd; een blijvende lichamelijke vernauwing is niet bewezen.
Bekijk de gekoppelde kruidenPlanten die in de kraamtraditie worden genoemd, zonder één vast gezamenlijk recept.
Bekijk de gekoppelde kruidenPlanten die in meer dan één traditionele gebruikscontext voorkomen.
Bekijk de gekoppelde kruidenOvergeleverde symbolische of relationele betekenissen; geen medisch effect.
Bekijk de gekoppelde kruidenDe lokale naam is genoemd, maar een botanische soort is niet betrouwbaar bevestigd.
Bekijk de gekoppelde kruidenVoor de kraamperiode worden onder meer manja, gran masusa en yarakopi genoemd, afzonderlijk of in wisselende mengsels. Voor redi katun is ook een gebruik na de menstruatie beschreven. De veldbeschrijvingen geven bij deze afzonderlijke planten geen vaste onderlinge verhouding of soortspecifieke dosis.
TWEE KERNPLANTEN
Hun botanische identificatie en traditionele context zijn vastgelegd. De volledige plantenprofielen staan op de Kruidenpagina.
Het blad wordt als vrouwen-stoomkruid genoemd. Een vernauwend of verstevigend effect wordt er traditioneel aan toegeschreven; een blijvende lichamelijke werking is niet bewezen.
Bekijk het kruidenprofielHet geurige blad wordt voor een fris gevoel gebruikt en komt ook in de kraamtraditie voor. De betekenis en combinatie verschillen per overlevering.
Bekijk het kruidenprofielZONDER VERZONNEN RECEPTUUR
Een gedocumenteerde ingrediëntgroep noemt planten in dezelfde gebruikscontext. Een hedendaagse samenstelling is een concrete moderne lijst. Geen van deze vier kaarten legt een uniforme dosis of stoomtijd vast.
De status Traditioneel gedocumenteerd is gereserveerd voor één concreet vastgelegde bereiding; zo’n bereiding is voor deze vier kaarten niet bevestigd.
Jarakopi en Pepre Wiri zijn in dezelfde aromatische stoombadcontext beschreven. Dit is geen recept met vaste verhouding.
Deze planten worden afzonderlijk in de kraamtraditie genoemd. Er is geen vaste combinatie, verhouding of gezamenlijke bereiding bevestigd.
Een concrete hedendaagse ingrediëntlijst; verhoudingen, gebruikte delen per product en bereidingswijze zijn niet bevestigd.
Een tweede concrete hedendaagse ingrediëntlijst; er zijn geen vaste hoeveelheden of bereidingstijden bevestigd.
ALGEMENE BEREIDINGSUITLEG
Binnen de traditie kunnen kruiden in heet water worden getrokken of gekookt. De opstijgende stoom wordt gebruikt voor een uitwendig stoombad. Samenstelling, plantdeel en uitvoering verschillen per gebruik; er is geen universele hoeveelheid, kooktijd of stoomduur.
Gebruik nooit extreem hete stoom. Stoom kan brandwonden veroorzaken. Traditioneel gebruik betekent niet dat een toepassing medisch bewezen of voor iedereen veilig is. Deze beschrijving is geen advies voor intern vaginaal spoelen of inbrengen.
TRADITIONEEL GEBRUIK EN GEZONDHEID
De toepassingen op deze pagina beschrijven Surinaamse en Marrontradities. Vaginaal stomen is onvoldoende klinisch onderzocht. Zeer hete stoom kan brandwonden veroorzaken.
Het is niet aangetoond dat stoom de baarmoeder “reinigt”, de vagina blijvend vernauwt of vaginale infecties behandelt. Gebruik nooit extreem hete stoom en stop bij pijn of irritatie.
Bij klachten, zwangerschap, een recente bevalling, wondjes, infectie of medische behandeling is professioneel medisch advies belangrijk. Lees ook de algemene veiligheidsinformatie bij Oso Dresi.
SURINAAMSE STOOMKRUIDEN
Filter op traditionele context of zoek op lokale, alternatieve of botanische naam. Een lokale naam kan verschillende soorten aanduiden; controleer de identiteit van het plantmateriaal. Elke kaart verwijst naar één kruidenprofiel.
29 planten gevonden
Andoyablad wordt traditioneel in stoombaden na de menstruatie of bevalling gebruikt, alleen of in wisselende mengsels. De bladeren worden ook gewaardeerd om hun frisse geur; de toegeschreven lichamelijke effecten zijn niet medisch aangetoond.
Bekijk kruidenprofielBaddoek wiri(Clidemia capitellata)Twijgen en bladeren worden in de overlevering gebruikt voor een genitaal stoom- en wasbad na de bevalling, soms samen met andoya. De beoogde kraamverzorging en bescherming tegen klachten zijn geen bewezen medische werking.
Bekijk kruidenprofielBroko pipi / Djëmê(Bellucia grossularioides)In de overlevering wordt aan broko pipi een strakker gevoel toegeschreven. Dat is een traditioneel beoogd effect, geen aangetoonde werking.
Bekijk kruidenprofielBusi papaya / Bos papaja(Cecropia sciadophylla / Cecropia obtusa)Traditioneel gebruikt als stoomkruid.
Bekijk kruidenprofielCitroengras(Cymbopogon citratus)Citroengras komt voor in traditionele stoombaden na de bevalling, soms samen met limoenblad. De citroengeur werd gebruikt om ongewenste geurtjes te maskeren; een toegeschreven effect op de baarmoeder is niet aangetoond.
Bekijk kruidenprofielFaya lobi(Ixora coccinea)Traditioneel gebruikt in een vaginaal stoombad voor intieme reiniging, onder andere na de menstruatie of na seks.
Bekijk kruidenprofielGrote Masusa / Masusa Gran(Renealmia alpinia)Blad en wortelstok van gran masusa zijn beschreven als populaire ingrediënten van traditionele stoombaden in de kraamperiode. Binnen de traditie worden deze stoom- en zitbadmengsels na de bevalling gebruikt voor reiniging, het verminderen van ongewenste geurtjes en herstel. Dit geldt voor Renealmia alpinia, niet automatisch voor pikin masusa.
Bekijk kruidenprofielGuave / Ngobaya(Psidium guajava)Guaveblad wordt traditioneel in genitale stoombaden na de bevalling gebruikt, met het beoogde doel van reiniging en een droger of strakker gevoel. Dat zijn overgeleverde doelen, geen bewezen effecten van het stoombad.
Bekijk kruidenprofielJarakopi / Yarakopi(Siparuna guianensis)Yarakopiblad is genoemd bij traditionele stoombaden in de kraamperiode. Het aromatische blad wordt daarnaast toegevoegd om geur te geven. Binnen de traditie dienen de stoom- en zitbadmengsels voor reiniging en verzorging na de bevalling en om ongewenste geurtjes tegen te gaan.
Bekijk kruidenprofielKill Somebody Wiri(Dimorphandra conjugata)Blad van Dimorphandra conjugata wordt als vrouwen-stoomkruid gedocumenteerd en traditioneel met een vernauwend of verstevigend doel geassocieerd. Een blijvend lichamelijk effect is niet aangetoond.
Bekijk kruidenprofielKon na mi / Kunami(Clibadium surinamense)Kon na mi / Kunami wordt binnen Ketre Wiwiri bij symbolische en relationele toepassingen genoemd. Een afzonderlijke bereidingswijze of lichamelijke werking is niet vastgesteld.
Bekijk kruidenprofielLammetje / Limoen(Citrus × aurantiifolia)Vooral limoenblad wordt traditioneel aan stoombadmengsels na de bevalling of een zwangerschapsverlies toegevoegd. Het blad is daarbij vooral een geurend bestanddeel voor intieme verzorging; een geneeskrachtig effect is niet bewezen.
Bekijk kruidenprofielManjablad(Mangifera indica)Mangoblad is genoemd als een van de veelgebruikte bladeren in traditionele stoombaden tijdens de kraamperiode. Binnen de traditie worden deze stoom- en zitbadmengsels gebruikt voor reiniging na de bevalling, het verminderen van ongewenste geurtjes en om het herstel van het lichaam te ondersteunen.
Bekijk kruidenprofielMasusa, pikin(Renealmia floribunda)Blad en wortelstok van pikin masusa zijn afzonderlijk beschreven in traditionele genitale stoombaden na de bevalling. In de overlevering moest dit de kraamvrouw tegen koorts beschermen; zulke bescherming is niet bewezen.
Bekijk kruidenprofielMopé(Spondias mombin)Mopébast is beschreven in traditionele stoombaden tijdens de eerste weken na de bevalling. Mopéblad komt ook voor in een mengsel waarmee vrouwen een menstruatie wilden stoppen; dit is een overgeleverd doel, geen aangetoonde of veilige werking.
Bekijk kruidenprofielMusude baasa(Miconia tomentosa)Wordt traditioneel geassocieerd met seksuele en relatiegerichte stoombaden. De naam verwijst naar een ‘omhelzing in de vroege ochtend’ en het kruid wordt binnen deze context verbonden met een aantrekkelijk of plezierig seksleven.
Bekijk kruidenprofielParanamklem(Ludwigia nervosa)Aan Paranamklem werd traditioneel een strakker gevoel toegeschreven; een medisch effect is niet aangetoond.
Bekijk kruidenprofielPepre Wiri / Pêpê Uwii(Guatteria schomburgkiana)Het aromatische blad werd aan stoombaden toegevoegd vanwege de geur en een fris gevoel.
Bekijk kruidenprofielPruimenblad(Chrysobalanus icaco)Pruimenblad werd traditioneel in stoombaden gebruikt voor wassen en een samentrekkend gevoel.
Bekijk kruidenprofielRedi katun(Gossypium barbadense)Rode katoenbladeren worden in de overlevering genoemd voor intieme stoombaden na een bevalling of na de menstruatie, met het doel van traditionele reiniging.
Bekijk kruidenprofielSchuurpapier(Davilla kunthii / Davilla nitida)Voor Davilla kunthii is gebruik van het ruwe blad in traditionele stoombaden na de bevalling beschreven, met een beoogd strakker gevoel. De naam schuurpapier kan ook Davilla nitida aanduiden; voor die soort is dit specifieke doel niet afzonderlijk vastgesteld.
Bekijk kruidenprofielSeetompoe Wiri(Onbekend) · botanische identiteit niet bevestigdGenoemd in twee hedendaagse Faya-Watra-samenstellingen. De botanische identiteit, een afzonderlijk doel en een specifieke bereidingswijze zijn niet bevestigd.
Bekijk kruidenprofielSibi wiri(Scoparia dulcis)Traditioneel gebruikt als stoomkruid.
Bekijk kruidenprofielSmeri wiri(Ocimum campechianum)Traditioneel gebruikt als stoomkruid.
Bekijk kruidenprofielSópu uwii(Clidemia hirta)Wordt traditioneel aan genitale stoombaden toegevoegd. De bladeren zijn daarbij bekend om het zeepachtige schuim dat bij fijnwrijven ontstaat en worden als reinigend bestanddeel van het kruidenbad gebruikt.
Bekijk kruidenprofielSwa alanya / Zure sinaasappel(Citrus × aurantium)Takken met blad van de zure sinaasappel zijn beschreven in een traditioneel stoombadmengsel met limoenblad en citroengras. Het werd gebruikt bij menstruatiepijn en na de bevalling voor beoogde reiniging; een medisch effect is niet bewezen.
Bekijk kruidenprofielTap yu koto(Mimosa pudica)Tap yu koto wordt volgens de Surinaamse overlevering aan stoombaden toegevoegd met het symbolische doel van een meer gesloten of strakker gevoel. De blaadjes vouwen bij aanraking dicht; een lichamelijk samentrekkend effect door de stoom is niet aangetoond.
Bekijk kruidenprofielUma Anesi Wiri / Wiwiri(Piper marginatum)Uma anesi wiwiri geldt binnen de Surinaamse traditie als een multifunctioneel stoomkruid voor intieme verzorging. Het geurige blad is beschreven in mengsels na de menstruatie en na een bevalling of keizersnede; het precieze doel verschilt per recept en gebruiksmoment.
Bekijk kruidenprofielZeeamandelboom(Terminalia catappa)Amandelblad wordt traditioneel gebruikt in genitale stoombaden en komt voor in kraamvrouwenmengsels voor intieme reiniging en verzorging na de bevalling.
Bekijk kruidenprofielDe bestaande kaart Bos papaja behandelt Cecropia op geslachtsniveau; de lokale naam wordt ook aan C. sciadophylla en C. obtusa gekoppeld. Schuurpapier kan op twee Davilla-soorten slaan. Seetompoe Wiri blijft botanisch onbevestigd. “Gaza” is niet opgenomen omdat de plant achter die handelsnaam niet betrouwbaar is geïdentificeerd.